Syracuse, Nowy Jork, USA · 1989, 1991–2001, 2007–obecnie
Earth Crisis to jeden z najważniejszych zespołów, jakie wyrosły z amerykańskiego hardcore'u lat 90. Założeni w Syracuse w stanie Nowy Jork, połączyli ciężar metalu z etosem hardcore punk i stworzyli wzorzec brzmienia, który później nazwano metallic hardcore lub wczesnym metalcore'em. Równolegle uczynili ze straight edge, weganizmu, praw zwierząt i ekologii nie dodatki do wizerunku, ale centrum swojej tożsamości.
Od Firestorm i Destroy The Machines po Salvation of Innocents i Vegan for the Animals, Earth Crisis pozostają zespołem, który traktuje muzykę jako formę mobilizacji, samodyscypliny i światopoglądowej deklaracji.
Earth Crisis powstał pierwotnie w 1989 roku z inicjatywy Karla Buechnera i DJ-a Rose'a. Pierwsza inkarnacja szybko się rozpadła, ale Buechner odbudował zespół na początku lat 90., przechodząc z pierwotnie planowanej roli basisty do funkcji wokalisty. Nazwa została zaczerpnięta z albumu Earth Crisis grupy Steel Pulse — Karl Buechner mówił po latach, że okładka tej płyty streszczała wiele zjawisk, przeciw którym zespół chciał się opowiedzieć.
W praktyce Earth Crisis należy traktować jako projekt z dwoma momentami założycielskimi: 1989 jako start oraz 1991 jako właściwą rekonfigurację składu, która doprowadziła do serii klasycznych wydawnictw. Do składu dołączyli Scott Crouse na gitarze, Ian „Bulldog" Edwards na basie, a w 1993 roku perkusista Dennis Merrick — kluczowy dla cięższego brzmienia zespołu.
Wczesne Earth Crisis zbudowali swój idiom na skrzyżowaniu nowojorskiego hardcore'u, groove/thrash metalu i coraz bardziej technicznej, „zaciśniętej" rytmiki. Karl Buechner wskazywał inspiracje takie jak Bloodlet, One King Down, Culture, Fear Factory, Napalm Death, Obituary, At The Gates i Prong. Scott Crouse dopowiadał, że Earth Crisis nie byli „czysto hardcore'owi", tylko świadomie wstrzykiwali metal do sceny, która nie była jeszcze na to przygotowana — właśnie dlatego wielu odbiorców uznało ich za współtwórców metalcore'u.
Z perspektywy krytycznej Earth Crisis są regularnie ustawiani w centrum genezy metalcore'u: Revolver wskazuje ich katalog jako fundament „pierwszej fali", Louder umieszcza Destroy The Machines wśród płyt założycielskich gatunku, a BrooklynVegan akcentuje zwłaszcza wpływ Firestorm. Z perspektywy samych muzyków sprawa jest bardziej zniuansowana: zespół nie tyle „wynalazł" metalcore, ile wyostrzył już lawirujące wcześniej połączenie metalu i hardcore'u, nadając mu bardziej militarny, zwarty i ideologicznie ukierunkowany charakter.
W 1992 roku ukazuje się All Out War przez Conviction Records — pierwsza EP-ka, która zarysowuje kontury stylu. Rok później przez Victory Records wychodzi Firestorm — materiał, który staje się przełomem w hardcore/metalcore i daje zespołowi najbardziej emblematyczny utwór, często określany hymnem straight edge.
W 1995 roku premierę ma Destroy The Machines — jeden z najważniejszych albumów wczesnego metalcore'u. Porównanie tych trzech wydawnictw pokazuje stałe zwiększanie techniczności i precyzji. To właśnie w tym okresie Earth Crisis zaczęli definiować nowy sektor straight edge — cięższy, bardziej metalowy i bardziej bezkompromisowy niż cokolwiek, co scena widziała wcześniej.
Gomorrah's Season Ends (1996) umocniło pozycję zespołu, pogłębiając techniczność i ciężar brzmienia. W tym samym roku Earth Crisis grają na inauguracyjnym Ozzfeście — symbolicznym wejściu do szerszego obiegu ciężkiej muzyki. Również w 1996 zespół ma poważny wypadek busa; z okresu rekonwalescencji wyrasta projekt poboczny Path of Resistance.
W 1998 roku ukazuje się Breed the Killers dla Roadrunner Records, z gościnnym udziałem Robba Flynna (Machine Head) i produkcją Andy'ego Sneapa, co jeszcze mocniej przesuwa środek ciężkości w stronę metalu. Erick Edwards dołącza do składu w miejsce Krisa Wiechmanna.
W 2000 roku premierę ma Slither — album, który zwiększył ekspozycję (nr 50 na Billboard Top Heatseekers), ale mocno podzielił odbiorców z powodu wyraźniejszego flirtu z nu metalem i bardziej „mainstreamowym" produkcyjnym szlifem.
Earth Crisis od początku łączyli straight edge z odpowiedzialnością osobistą, weganizmem i aktywizmem na rzecz zwierząt. Buechner mówił, że Forged In The Flames dotyczy straight edge rozumianego jako zobowiązanie na całe życie, natomiast Eden's Demise łączy dobrostan zwierząt, weganizm i ochronę środowiska. Celem było utrzymanie prostego „moral code of conduct": walka o Ziemię, zwierzęta i prawa człowieka, bez prostego wpisywania się w polaryzację prawica–lewica.
Ważne jest odróżnienie Earth Crisis od hardline. Scott Crouse wspominał, że zespół rozważał związek z Hardline Records, ale ostatecznie uznał, że hardline jest zbyt sztywny, a częścią jego agendy była homofobia — dlatego grupa wybrała określenie „vegan straight edge", a nie hardline. To rozróżnienie ma znaczenie historyczne, bo znaczna część kontrowersji wokół Earth Crisis brała się z zewnętrznego utożsamiania ich z bardziej dogmatycznymi i wykluczającymi nurtami sceny.
W ich tekstach konsekwentnie powracają bloki tematyczne: praw zwierząt, antywiwisekcji, ekologii, samodyscypliny, wojny z narkotykami i odpowiedzialności osobistej. Utwór „Firestorm" należy czytać jako metaforę ludowego powstania przeciw kartelom narkotykowym, a nie jako literalny plan przemocy. Neutralize the Threat to album inspirowany realnymi aktami vigilantismu, a Salvation of Innocents — koncept poświęcony w całości prawom zwierząt i antywiwisekcji.
Po Last of the Sane (2001) i finałowym koncercie na Hellfeście w Syracuse zespół rozszedł się bez publicznej wojny personalnej. Z tej przerwy wyrosły projekty poboczne: Freya, Isolated i Sect, które pokazują ciągłość tematów ideowych Karla Buechnera i Scotta Crouse'a poza samym Earth Crisis.
Reaktywacja w 2007 roku na Maryland Metal and Hardcore Festival miała być jednorazową celebracją, ale szybko przerodziła się w drugi pełnoprawny rozdział zespołu. W 2008 roku Earth Crisis podpisują kontrakt z Century Media, a w 2009 ukazuje się To the Death — album powrotny, który potwierdził, że zespół nie wraca wyłącznie po nostalgię.
Neutralize the Threat (2011) zbudowano wokół motywu realnych aktów vigilantismu, a Salvation of Innocents (2014) stało się koncept albumem poświęconym prawom zwierząt i antywiwisekcji — projekt rozszerzono nawet o kooperację z komiksem Liberator. W kolejnych latach zespół kontynuował archiwizację własnej historii przez EP-kę The Discipline, Vegan for the Animals, split z Integrity oraz serię jubileuszowych reedycji i tras.
Dziedzictwo Earth Crisis jest podwójne: muzyczne i subkulturowe. Muzycznie grupa znacząco przyczyniła się do wyłonienia cięższego, bardziej metalowego odłamu hardcore'u. Subkulturowo uczyniła z weganizmu i praw zwierząt oś organizującą znaczną część lat 90. na scenie straight edge. Ross Haenfler pisał, że Earth Crisis stali się „twarzą straight edge" tamtej dekady.
Wpływ zespołu da się prześledzić w wypowiedziach innych muzyków i redakcji. NME umieściło Destroy The Machines wśród najważniejszych płyt hardcore, Louder zalicza album do kluczowego kanonu metalcore'u, a Revolver traktuje dorobek Earth Crisis jako podstawę pierwszej fali gatunku.
Kontrowersje wokół Earth Crisis miały przede wszystkim charakter sceniczno-ideologiczny. W połowie i pod koniec lat 90. radykalizacja części sceny straight edge wywołała sensacyjne narracje medialne o „religijnych" lub quasi-gangowych formach aktywizmu. Firestorm wywoływało gwałtowne reakcje już po premierze, ponieważ słuchacze różnili się w ocenie, czy militarny język tekstów należy czytać metaforycznie, politycznie czy dosłownie. Najbardziej trwałe spory dotyczą recepcji ich przekazu — utożsamiania z hardline, oskarżeń o dogmatyzm i debat wokół antynarkotykowej militancji.
EP · 1992 · Conviction
EP · 1993 · Victory
Album · 1995 · Victory
Album · 1996 · Victory
Album · 1998 · Roadrunner
Album · 2000 · Victory
Album · 2009 · Century Media
Album · 2011 · Century Media
Album · 2014 · Candlelight